Δὲν ξεχνῶ τὴν ΜΑΧΗ τῆς ΚΡΗΤΗΣ (20-31 Μαΐου1941 ποὺ ἔγινε «ὁ τάφος τῶν Γερμανῶν ἀλεξιπτωτιστῶν».

Στὸ κατάμεστο Πνευματικὸ Κέντρο τοῦ  Δελβινακίου Ἰωαννίνων, στὶς 26.5.2012, τιμήθηκε ἀπὸ τὴν Ἱ. Μητρόπολη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καὶ Κονίτσης ἡ ἀνδρεία τῶν Κρητῶν ποὺ ἔδειξαν κατὰ τὴν Μάχη τῆς Κρήτης (20-31 Μαΐου 1941) .  Καὶ δὲν ἐπελέχθη τυχαίως ὁ τόπος ποὺ ἔγινε ἡ Ἐκδήλωση. Διότι τὸ Δελβινάκι συνδέεται μὲ τὴν Κρήτη. Συνδέεται μὲ τὸν Χατζημιχάλη Νταλιάνη, τὸν Δελβινακιώτη ἥρωα, ποὺ ἄφησε τὴν τελευταῖα πνοὴ του στὸ Φραγκοκάστελο τῶν Χανίων, θυσιαζόμενος ἐκεῖ στὶς 18 Μαΐου (δηλ. στὸν ἴδιο μῆνα) τοῦ 1828 γιὰ τὴν ἐλευθερία τῆς Κρήτης (Ἡ προτομὴ του εἶναι στημένη στὴν εἴσοδο τῆς κωμοπόλεως Δελβινακίου).

    Ἀλλὰ καὶ ἡ  Κρήτη, ἡ μεγαλόνησος, ἡ λεβεντογέννα Κρήτη, πάντοτε ἔδινε «τὸ παρὼν» στοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνες γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν σκλαβωμένων τμημάτων τῆς μάνας Ἑλλάδος. Κρῆτες ἐπάνδρωσαν τὰ ἀπελευθερωτικὰ σώματα τῆς Μακεδονίας μας, τῆς Ἠπείρου, τῆς Βορείου Ἠπείρου, τῆς Κύπρου, παντοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἡ ἴδια ἡ Κρήτη ἀπειλήθηκε τὸ 1941 ἀπὸ τὸν πιὸ πάνοπλο ἐπιδρομέα, τὸν Γερμανό, σήκωσε αὐθόρμητα τὴν κορμοστασιά της καὶ ἀναμετρήθηκε μαζί του. Διότι:

Καὶ τὴν ἐτίμησε ὅλος, σύσσωμος ὁ λαός τῆς Κρήτης, ἄνδρες καὶ γυναῖκες. Νὰ πὼς περιγράφει Γερμανὸς ἀξιωματικὸς τῶν ἀλεξιπτωτιστῶν ἕνα περιστατικὸ στὴν περιοχὴ Γαλατᾶ Χανίων, ὅπου πραγματοποιήθηκε καὶ ἡ κυρία προσπάθεια τῶν Γερμανῶν:

    «Στὸ λιγοστὸ φῶς τῆς ἡμέρας θυμᾶμαι ποὺ πετάχθηκε σὰν ἀγρίμι μέσα ἀπὸ τοὺς ἀγκαθωτοὺς θάμνους, σὰν ἀστραπή, μιὰ λεβεντόκορμη σιλουέτα, στὰ μαύρα ντυμένη, μὲ ψηλὲς μπότες καὶ σαρίκι στὸ κεφάλι, ποὺ δίχως καθυστέρηση φύτεψε μὲ τὸ γερμανικὸ αὐτόματο, ποὺ κρατοῦσε, πέντε σφαῖρες στὸ στομάχι δύο ἀλεξιπτωτιστῶν. Πρὶν προλάβουμε νὰ ἀντιδράσουμε, ἔπεσε κάτω, γλιστρώντας σὰν φίδι μέσα στοὺς θάμνους μὲ δαιμονισμένη ταχύτητα. Ἀντιδρῶντας γρήγορα, τὸν κυκλώσαμε καὶ προσπαθήσαμε νὰ τὸν ἐξουδετερώσουμε. Ὅταν ἔφθασα κοντά του δὲν εἶχε ἀκόμα πεθάνει. Τὰ μάτια του ἀνοικτά, κατάμαυρα, λὲς καὶ φοβέριζε τὸν ἐρχομὸ τοῦ θανάτου, ὅμως ὅλο σχεδὸν τὸ κορμί του ἦταν χτυπημένο ἀπὸ τὰ θραύσματα τῆς χειροβομβίδας. Τὸν σήκωσα καὶ ἀκούμπησα τὴν πλάτη του στὸν κορμὸ μιᾶς χοντρῆς ἐλιᾶς. Εἰλικρινὰ μὲ εἶχε συναρπάσει ἡ τακτικὴ ποὺ μαχόταν. Θὰ ἦταν περίπου 18 χρονῶν. Πρὶν ξεψυχήσει, κοίταξε βαθιὰ μέσα στὰ μάτια τὸ στοχασμό μου καὶ χαμογέλασε. Ξαφνιάστηκα. Δὲν ξέρω ἄν χαμογελοῦσε σὲ μένα ἤ στὸν θάνατο, ποὺ φτερούγιζε γιὰ νὰ τὸν πάρει. Σήκωσε μὲ κόπο τὸ δεξί του χέρι, πῆρε ἀπὸ τὸ λαιμό του ἕνα σταυρό ποὺ κρεμόταν, τὸν φίλησε κι ἔγειρε τὸ κεφάλι πλάγια, ξεψυχώντας μὲ καρφωμένο στὰ χείλη του τὸ χαμόγελο. Ὅμως, ἡ ἔκπληξή μου ἔμελλε νὰ κορυφωθεῖ, ὅταν τραβῶντας τὸ σαρίκι του γιὰ νὰ τὸν ξαπλώσω χάμω, ξεχύθηκαν ἀπ’ τὸ κεφάλι του μισὸ μέτρο κατάμαυρα μαλλιά. Τότε μόνο κατάλαβα πὼς ἦταν γυναῖκα. Βουβάθηκα. Ἦταν κάτι ποὺ δὲν τὸ περίμενα. Ἔνοιωσα στὸ λαιμό μου ἕναν κόμπο νὰ μὲ πνίγει. Ἦταν ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συνειδητοποίησα ὅτι ἡ μοίρα τῶν ἀλεξιπτωτιστῶν θὰ ‘ ταν πολὺ δύσκολη στὴν Κρήτη. Ἔφυγα, ἀφήνοντας τὴ σκέψη μου κάτω ἀπὸ τὴ γέρικη ἐλιά, κοντὰ στὴ νεκρὴ κοπέλα».

    Αὐτὸ σήμαινε, Μάχη τῆς Κρήτης. Ἕνα περιστατικὸ ποὺ τὸ ἀφηγεῖται Γερμανὸς ἀξιωματικός τῶν ἀλεξιπτωτιστῶν.

    Ἡ Ἐκδήλωση περιελάμβανε Ὕμνους ποὺ ἀναφέρονταν στὸν πολιοῦχο τοῦ Ἠρακλείου Ἅγιο Μηνᾶ,  Ὁμιλία ἐμπεριστατωμένη ἀπὸ τὸν Φιλόλογο Καθηγητή τῶν Ἰωαννίνων κ. Στέφανο Βακάλη, Τραγούδια ριζίτικα τῆς Κρήτης ἀπὸ τὴν Χορωδία τῆς Ἱ. Μητροπόλεως («Πότε θὰ κάμει ξαστεριά» , «Χίτλερ νὰ μὴν τὸ καυχηθεῖς πὼς πάτησες τὴν Κρήτη», «Ἀγρίμια κι ἀγριμάκια μου», « ὁ Ἀητός» κ.ἄ. περισσότερα μπορεῖτε νὰ δεῖτε στὴν ἱστοσελίδα www. imdpk.gr ), συνοδευόμενα ἀπὸ τὰ μουσικὰ ὄργανα κρητικὴ λύρα, λαοῦτα, κανονάκι. Ἰδιαίτερο τόνο ἔδωσαν τὰ ἐνθουσιώδη ποιήματα ἀφ’ ἑνὸς τοῦ Δελβινακιώτη μαθητή καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν μελῶν τοῦ Συλλόγου Κρητῶν Ἠπείρου ντυμένων ὅλων μὲ τὶς παραδοσιακὲς Κρητικὲς φορεσιές. Οἱ προβολὲς μὲ αὐθεντικὲς σκηνὲς ἀπὸ τὴν Μάχη τῆς Κρήτης, παραγωγῆς τοῦ Τομέως ὁπτικοακουστικῶν μέσων τοῦ Πολεμικοῦ Μουσείου Ἀθηνῶν, ζωντάνεψαν τὸ ἀκροατήριο, ἀφοῦ μπροστὰ τους ξετυλίχτηκε ὁ ἡρωισμὸς τῶν ἐλάχιστων Κρητικῶν ἐν σχέσει μὲ τὸ πλῆθος τῶν Γερμανῶν. Μὶα ἀπὸ τὶς ἡρωϊκότερες πράξεις τους  ἀργότερα (Ἀπρίλιος τοῦ 1944) ἦταν τὸ σχέδιο ἀπαγωγῆς  τοῦ Γερμανοῦ Στρατηγοῦ Κράϊπε, ποὺ εἶχε ἀπόλυτη ἐπιτυχία. Ἡ βιντεοσκοπημένη λεπτομερής ἀφήγηση  τοῦ Μανώλη Πατεράκη, τοῦ ἀνθρώπου ποὺ συνετέλεσε στὴν ἀπαγωγὴ τοῦ Γερμανοῦ Στρατηγοῦ, συνεπῆρε τὸ κοινό. Δὲν παραλείφθηκε νὰ προβληθεῖ κατὰ τὴν ἐκδήλωση καὶ ἡ σκληρότητα τῶν Χιτλερικῶν, ποὺ συχνὰ  ξεσποῦσε στὰ χωριὰ τῆς Κρήτης μὲ ἀποκορύφωμα τὴν ὁλοκληρωτικὴ κατασροφὴ τῆς Κανδάνου (2 Ἰουνίου τοῦ 1941), ποὺ ἰσοπεδώνοντάς την  ἔγραψαν στὰ Ἑλληνικὰ καὶ στὰ Γερμανικὰ τὴν ἐπιγραφή στὴν εἴσοδο τῆς πόλεως: «Ἐδῶ ὑπῆρχε ἡ Κάνδανος».

    Στὴν Ἐκδήλωση παρεβρέθησαν Καθηγητές Πανεμιστημίου τῶν Ἰωαννίνων (δύο ἐκ τῶν τριῶν ἕλκοντας τὴν καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Κρήτη), Ἐκπαιδευτικοὶ τῆς Πρωτοβαθμίου καὶ Δευτεροβαθμίου Ἐκπαιδεύσεως, ὁ Δήμαρχος Πωγωνίου μὲ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, Σύλλογοι, Ἱερεῖς, μαθητές, κ.ἄ.

    Ἡ ἐκδήλωση ἔκλεισε μὲ τοὺς χαιρετισμοὺς τοῦ κ. Δημάρχου Πωγωνίου κ. Κων/νου Καψάλη, τοῦ Καθηγητοῦ Πανεπιστημίου Ἰωαννίνων κ. Ἀποστόλου Παπαϊωάννου καὶ τοῦ π.Γενικοῦ Ἀρχιερατικοῦ Ἐπιτρόπου τῆς Ἱ. Μητροπόλεως Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καὶ Κονίτσης π. Χριστοδούλου Δεληγιάννη. Ὁ ἐθνικὸς Ὕμνος ἐπισφράγισε τὴν Ἐκδήλωση. Ἀκολούθησε μικρὴ δεξίωση ποὺ ἑτοίμασαν κάτοικοι τοῦ Δελβινακίου μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Δήμου Πωγωνίου.

Χ. Ἱ. Ἀμαραντινός