Γιὰ μία ἀκόμη φορά, πολλὰ μέλη καὶ φίλοι της ΣΦΕΒΑ, βρέθηκαν στὰ ἁγιασμένα καὶ αἱματοποτισμένα χώματα τῆς Βορείου Ἠπείρου γιὰ νὰ τιμήσουμε μαζὶ μὲ τὰ ἀδέλφια μας, τὴν ἐπέτειο τῆς ἱερῆς ἐποποιίας τοῦ 1940, ἐκεῖ, στὰ ἠπειρωτικὰ βουνά, ποὺ γράφτηκαν μὲ αἷμα καὶ θυσίες χρυσὲς σελίδες δόξας γιὰ τὴν πατρίδα μας.
Στ' ἀλήθεια, ἀνατριχιάζει κανεὶς ὅταν αὐτὲς εἰδικὰ τὶς μέρες ἀντικρύζει τὰ ὑψώματα τοῦ ΙΒΑΝ καὶ τοῦ ΜΟΡΑΒΑ καὶ ἀναλογίζεται τὶς χιλιάδες τῶν παλικαριῶν ποὺ ἄφησαν τὰ κόκαλά τους ἐκεῖ, ὄχι μόνο γιὰ νὰ ἀποκρούσουν τὴ φασιστικὴ ἐπίθεση τοῦ Μουσολίνι ὅπως μᾶς ὑπερτονίζει τὰ τελευταία χρόνια τὸ ἐπικρατῆσαν στὴν πατρίδα μας κυρίαρχο ἱστορικὸ ρεῦμα , ἀλλὰ γιὰ ἕνα λόγο παραπάνω. Γιατί εἶχαν ἀκράδαντη τὴν πεποίθηση ὅτι πεθαίνοντας, δὲν προάσπιζαν μόνο τὴν τιμή τους καὶ τὴν τιμὴ καὶ τὴν ἐλευθερία τῆς οἰκογενείας καὶ τῆς πατρίδας τους, ἀλλὰ ἀγωνίζονταν καὶ γιὰ κάτι ἄλλο ἐξίσου σημαντικό. Τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ σκληρὴ σκλαβιὰ ἑκατοντάδων χιλιάδων ὁμοεθνῶν ἀδελφῶν τους. Πῶς νὰ μὴ συγκινεῖται κανεὶς ἀκούγοντας λεβεντόκορμους γέροντες 80 καὶ 85 ἐτῶν νὰ διηγοῦνται συγκρατώντας τὰ δάκρυά τους γιὰ τὸ πῶς ὁδηγοῦσαν τὸ στρατό μας ἀπὸ δύσβατα μονοπάτια, γιὰ τὸ πῶς μετέφεραν πυρομαχικά, ὅπλα ἢ καὶ πληροφορίες, γιὰ τὸ πῶς ὑποδέχθηκαν τὴν ἐλευθερία τους ἀλλὰ καί τὴν ἀπογοήτευση μετὰ τὴν ἥττα καὶ τὴ φυγή! Ἀλλὰ καὶ στὴ συνέχεια ὅταν πολλοὶ ἔθεσαν σκοπὸ τῆς ζωῆς τους τὴν τιμὴ στοὺς ἥρωες νεκροὺς, κάπως φανερὰ ὡς τὸ 1955 ,μυστικὰ καὶ μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς τους στὴ συνέχεια, συγκρατώντας καὶ καταγράφοντας σημεῖα ταφῆς, ὀνόματα καὶ βαθμοὺς νεκρῶν ἀλλὰ καὶ προσωπικὰ ἀντικείμενα ποὺ τὰ παρέδωσαν γεμάτοι συγκίνηση στὶς ἑλληνικὲς διπλωματικὲς ἀρχὲς μετὰ τὸ 1991 λέγοντας .ΕΜΕΙΣ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΜΑΣ ΤΟ ΚΑΝΑΜΕ , ΤΩΡΑ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΔΟΥΛΕΙΑ.
Δὲν ὑπάρχει γωνιὰ τῆς Ἠπειρωτικῆς γῆς ποὺ νὰ μὴν ἔχει ποτισθεῖ μὲ τὸ αἷμα τῶν παιδιῶν τῆς Ἑλλάδας καὶ ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοια, ἀπὸ τὸ Βουλιαράτι καὶ τοὺς Ἁγίους Σαράντα μέχρι τὴ Χιμάρα, τὴν Κλεισούρα καὶ τὸ 731 καὶ ὡς τὴν Κορυτσὰ, αἰσθάνεσαι παντοῦ τὴν ἀνάγκη νὰ σκύψεις εὐλαβικὰ καὶ νὰ ἀποτίσεις φόρο τιμῆς στοὺς νεκρούς τοῦ ἀγώνα, ἀκόμη κι ἂν οἱ πολιτικὲς δολιχοδρομίες τῆς ἡγεσίας τῆς Ἀλβανίας δὲν ἔχουν ἐπιτρέψει τὴν κατασκευὴ κοιμητηρίων ἀντάξιων ταῆς θυσίας τους(ἀντίθετα μὲ ὅτι συμβαίνει στοὺς Ἰταλοὺς καὶ Γάλλους στρατιῶτες ποὺ ἔχουν ὀργανωμένα κοιμητήρια).
Βρεθήκαμε λοιπὸν στὴν Κορυτσὰ στὶς 25 Ὀκτωβρίου γιὰ τὸν ἑορτασμὸ τῆς ἐπετείου ἐκεῖ στὸ χωριὸ Μπομποστίτσα ὅπου σὲ ἕνα ὕψωμα βρίσκεται ὁ τάφος 2 στρατιωτῶν κάτω ἀπὸ ἕνα μεγάλο σταυρὸ ὕψους 4 μέτρων ποὺ ἔστησαν οἱ κάτοικοι τῆς Κορυτσᾶς μετὰ τὸ 1991. Μετὰ τὴν καθιερωμένη δοξολογία ἀκολούθησε κατάθεση στεφάνων μὲ τὴν παρουσία τοῦ νέου προξένου τῆς Ἑλλάδας στὴν Κορυτσὰ κ. Θεοδ. Οἰκονόμου- Καμαρινοῦ. Στὴ συνέχεια ἀκολούθησε ἑορταστικὸ πρόγραμμα στὸ ἑλληνοαλβανικὸ σχολεῖο ΟΜΗΡΟΣ μὲ τὴν παρουσία ὅλης της ὁμογενειακῆς ἡγεσίας( πρόεδροι τοῦ ΚΕΑΔ, τῆς ΟΜΟΝΟΙΑΣ, τοῦ ΚΑΔΕ κ.α. ) ἀλλὰ καὶ τοῦ Μητροπολίτη Κορυτσᾶς, τοῦ διευθυντῆ πρωτοβάθμιας ἐκπαίδευσης καθὼς καὶ πολλῶν ὁμογενῶν ποὺ γέμισαν ἀσφυκτικὰ τὴν αἴθουσα τοῦ σχολείου. Ἀξίζουν θερμὰ συγχαρητήρια τόσο στὰ παιδιὰ ποὺ μᾶς μετέφεραν μὲ τὴ θέρμη τους στὴν ἀτμόσφαιρα ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, ὅσο καὶ στοὺς δασκάλους, ἑλλαδίτες καὶ ντόπιους ποὺ μὲ τὴν προσφορὰ τους δημιουργοῦν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Παράλληλα εἴχαμε καὶ συναντήσεις μὲ ὁμογενειακοὺς παράγοντες ποὺ φαίνονται ἰδιαίτερα προβληματισμένοι ἀπὸ τὶς πολιτικὲς ἐξελίξεις μετὰ τὴν ἀποτυχία τοῦ ΚΕΑΔ στὶς τελευταῖες ἐκλογές, ἐνῶ εἴχαμε καὶ ἐπαφὲς μὲ δασκάλους τῶν φροντιστηρίων σχετικὰ μὲ σοβαρὰ τρέχοντα ζητήματα. Στὴ συνέχεια ἐπισκεφτήκαμε τὸ χωριὸ Πολένα ὅπου ἐπίσης ἐνισχύουμε τὸ φροντιστήριο . Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ τέλος ὅτι τὰ τελευταία χρόνια πολλοὶ Ἑλλαδίτες ἐπιλέγουν νὰ ἐπισκεφτοῦν τὶς μέρες αὐτὲς τὶς περιοχὲς τῆς Βορείου Ἠπείρου γιὰ νὰ ἀποτίσουν φόρο τιμῆς στοὺς ἥρωες τοῦ ἔπους. Ἔτσι τουλάχιστον 5 σύλλογοι ἔδωσαν τὸ παρὸν στὶς ἐκδηλώσεις τῆς Κορυτσᾶς μὲ ὁρισμένους νὰ στηρίζουν ἤδη ἐδῶ καὶ λίγα χρόνια μὲ ποικίλους τρόπους τὰ ἑλληνικὰ ἐκπαιδευτήρια τῆς Κορυτσᾶς .
Μία ἑβδομάδα μετά, στὶς 31-10 ἐπισκεφτήκαμε καὶ τὴν ἄλλη πλευρὰ τῆς Βορείου Ἠπείρου. Πρῶτος σταθμός μας τὸ χωριὸ Φοινίκι στοὺς Ἁγίους Σαράντα ποὺ εἶναι ἕδρα τῆς ἐπαρχίας Φοινικίου. Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἔπαρχος κ. Λούτσης ἀπουσίαζε λόγω ἀσθενείας οἱ τοπικοὶ παράγοντες μᾶς ὑποδέχθηκαν μὲ ἀγάπη καὶ κατευθυνθήκαμε στὸ σχολεῖο τοῦ χωριοῦ ὅπου ἡ καλὴ δασκάλα, ἡ κ Γεωργία μὲ τοὺς μαθητὲς τοῦ φροντιστηρίου μᾶς παρουσίασαν ἕνα ἁπλὸ ἀλλὰ πολὺ συγκινητικὸ ἑορταστικὸ πρόγραμμα. Πρέπει νὰ σημειωθεῖ ἐδῶ ὅτι τὸ Φοινίκι ἀνήκει στὰ ἀναγνωρισμένα χωριὰ καὶ κατοικεῖται ἀπὸ Ὀρθοδόξους Ἕλληνες. Στὸ φροντιστήριο ὡστόσο φοιτοῦν περίπου 30 παιδιὰ ἀπὸ γειτονικὰ χωριὰ εἴτε μεικτὰ εἴτε μουσουλμανικά, τὰ ὁποῖα ἐπιθυμοῦν νὰ μάθουν τὴν ἑλληνικὴ γλώσσα. Στὸ χωριὸ ἔγινε καὶ συνάντηση μὲ ἀρκετοὺς ἀπὸ τοὺς δασκάλους τῶν φροντιστηρίων ποὺ ἐνισχύει ἡ ΣΦΕΒΑ στὴν περιοχή.
Στὴ συνέχεια κατευθυνθήκαμε στὸν ἀρχαιολογικὸ χῶρο τῆς Φοινίκης στὸ λόφο 5χλμ πάνω ἀπὸ τὸ χωριό. Ἡ παράδοση θέλει τὴν ἀρχαία Φοινίκη πρωτεύουσα τοῦ βασιλείου τοῦ Πύρρου, ἐνῶ ὑπῆρξε καὶ κέντρο τοῦ «κοινοῦ τῶν Ἠπειρωτῶν». Στὴν περιοχὴ βρέθηκε θέατρο, τάφοι μὲ σαρκοφάγους, ναὸς τῆς Ἀθηνᾶς, Γυμνάσιο κ.λπ. Ἂς σημειωθεῖ ὅτι τὸ Φοινίκι κρατάει μέχρι σήμερα τὸ ἀρχαιοελληνικὸ ὄνομά του: Φοινίκη, πρωτεύουσα τῆς Χαονίας. Οἱ ἀνασκαφὲς βρίσκονται ἀκόμη σὲ πρώιμο στάδιο καὶ θὰ ἦταν καλὸ νὰ στραφεῖ καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν περιοχὴ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἀρχαιολόγων μας.
Στὴ συνέχεια ἐπισκεφτήκαμε τὸ χωριὸ Ντερμίσι, ὅπου ἐδῶ καὶ λίγα χρόνια ὁ δραστήριος σύλλογος συνταξιούχων ἑλληνοδιδασκάλων Δελβίνου & Ἁγίων Σαράντα συντηρεῖ ἕνα πολὺ ἐνδιαφέρον μουσεῖο λαογραφίας καὶ ἐκπαιδευτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου. Ἡ ἐπίσκεψή μας ὁλοκληρώθηκε μὲ συναντήσεις στὴν πόλη τῶν Ἁγίων Σαράντα.
Παρήγορο τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ περιοχὴ τῆς Βορείου Ἠπείρου ἀποτελεῖ «προορισμὸ» γιὰ πολλοὺς συμπατριῶτες μας τὶς μέρες αὐτές. Ὡστόσο χρέος τῆς πολιτείας εἶναι νὰ στηρίξει ἐμπράκτως τοὺς ἀδελφούς μας γιά νὰ παραμείνουν ὑπερήφανοι στὶς ἑστίες τοὺς ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξασφαλίσει ὅτι οἱ στρατιῶτες ποὺ το 1940 ἔδωσαν τὴ ζωή τους γιὰ τὴν ἐλευθερία τῆς πατρίδας θὰ ἀναπαύονται σὲ χῶρο ἀντάξιό τοῦ ἡρωισμοῦ καὶ τῆς θυσίας τους.