Δ?ν ξεχν? τ?ν ΜΑΧΗ τ?ς ΚΡΗΤΗΣ (20-31 Μαΐου1941 πο? ?γινε «? τάφος τ?ν Γερμαν?ν ?λεξιπτωτιστ?ν».

Στ? κατάμεστο Πνευματικ? Κέντρο το?  Δελβινακίου ?ωαννίνων, στ?ς 26.5.2012, τιμήθηκε ?π? τ?ν ?. Μητρόπολη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιαν?ς κα? Κονίτσης ? ?νδρεία τ?ν Κρητ?ν πο? ?δειξαν κατ? τ?ν Μάχη τ?ς Κρήτης (20-31 Μαΐου 1941) .  Κα? δ?ν ?πελέχθη τυχαίως ? τόπος πο? ?γινε ? ?κδήλωση. Διότι τ? Δελβινάκι συνδέεται μ? τ?ν Κρήτη. Συνδέεται μ? τ?ν Χατζημιχάλη Νταλιάνη, τ?ν Δελβινακιώτη ?ρωα, πο? ?φησε τ?ν τελευτα?α πνο? του στ? Φραγκοκάστελο τ?ν Χανίων, θυσιαζόμενος ?κε? στ?ς 18 Μαΐου (δηλ. στ?ν ?διο μ?να) το? 1828 γι? τ?ν ?λευθερία τ?ς Κρήτης (? προτομ? του ε?ναι στημένη στ?ν ε?σοδο τ?ς κωμοπόλεως Δελβινακίου).

    ?λλ? κα? ?  Κρήτη, ? μεγαλόνησος, ? λεβεντογέννα Κρήτη, πάντοτε ?δινε «τ? παρ?ν» στο?ς ?θνικο?ς ?γ?νες γι? τ?ν ?πελευθέρωση τ?ν σκλαβωμένων τμημάτων τ?ς μάνας ?λλάδος. Κρ?τες ?πάνδρωσαν τ? ?πελευθερωτικ? σώματα τ?ς Μακεδονίας μας, τ?ς ?πείρου, τ?ς Βορείου ?πείρου, τ?ς Κύπρου, παντο?. ?λλ? κα? ?ταν ? ?δια ? Κρήτη ?πειλήθηκε τ? 1941 ?π? τ?ν πι? πάνοπλο ?πιδρομέα, τ?ν Γερμανό, σήκωσε α?θόρμητα τ?ν κορμοστασιά της κα? ?ναμετρήθηκε μαζί του. Διότι:

Κα? τ?ν ?τίμησε ?λος, σύσσωμος ? λαός τ?ς Κρήτης, ?νδρες κα? γυνα?κες. Ν? π?ς περιγράφει Γερμαν?ς ?ξιωματικ?ς τ?ν ?λεξιπτωτιστ?ν ?να περιστατικ? στ?ν περιοχ? Γαλατ? Χανίων, ?που πραγματοποιήθηκε κα? ? κυρία προσπάθεια τ?ν Γερμαν?ν:

    «Στ? λιγοστ? φ?ς τ?ς ?μέρας θυμ?μαι πο? πετάχθηκε σ?ν ?γρίμι μέσα ?π? το?ς ?γκαθωτο?ς θάμνους, σ?ν ?στραπή, μι? λεβεντόκορμη σιλουέτα, στ? μαύρα ντυμένη, μ? ψηλ?ς μπότες κα? σαρίκι στ? κεφάλι, πο? δίχως καθυστέρηση φύτεψε μ? τ? γερμανικ? α?τόματο, πο? κρατο?σε, πέντε σφα?ρες στ? στομάχι δύο ?λεξιπτωτιστ?ν. Πρ?ν προλάβουμε ν? ?ντιδράσουμε, ?πεσε κάτω, γλιστρώντας σ?ν φίδι μέσα στο?ς θάμνους μ? δαιμονισμένη ταχύτητα. ?ντιδρ?ντας γρήγορα, τ?ν κυκλώσαμε κα? προσπαθήσαμε ν? τ?ν ?ξουδετερώσουμε. ?ταν ?φθασα κοντά του δ?ν ε?χε ?κόμα πεθάνει. Τ? μάτια του ?νοικτά, κατάμαυρα, λ?ς κα? φοβέριζε τ?ν ?ρχομ? το? θανάτου, ?μως ?λο σχεδ?ν τ? κορμί του ?ταν χτυπημένο ?π? τ? θραύσματα τ?ς χειροβομβίδας. Τ?ν σήκωσα κα? ?κούμπησα τ?ν πλάτη του στ?ν κορμ? μι?ς χοντρ?ς ?λι?ς. Ε?λικριν? μ? ε?χε συναρπάσει ? τακτικ? πο? μαχόταν. Θ? ?ταν περίπου 18 χρον?ν. Πρ?ν ξεψυχήσει, κοίταξε βαθι? μέσα στ? μάτια τ? στοχασμό μου κα? χαμογέλασε. Ξαφνιάστηκα. Δ?ν ξέρω ?ν χαμογελο?σε σ? μένα ? στ?ν θάνατο, πο? φτερούγιζε γι? ν? τ?ν πάρει. Σήκωσε μ? κόπο τ? δεξί του χέρι, π?ρε ?π? τ? λαιμό του ?να σταυρό πο? κρεμόταν, τ?ν φίλησε κι ?γειρε τ? κεφάλι πλάγια, ξεψυχώντας μ? καρφωμένο στ? χείλη του τ? χαμόγελο. ?μως, ? ?κπληξή μου ?μελλε ν? κορυφωθε?, ?ταν τραβ?ντας τ? σαρίκι του γι? ν? τ?ν ξαπλώσω χάμω, ξεχύθηκαν ?π’ τ? κεφάλι του μισ? μέτρο κατάμαυρα μαλλιά. Τότε μόνο κατάλαβα π?ς ?ταν γυνα?κα. Βουβάθηκα. ?ταν κάτι πο? δ?ν τ? περίμενα. ?νοιωσα στ? λαιμό μου ?ναν κόμπο ν? μ? πνίγει. ?ταν ? πρώτη φορ? πο? συνειδητοποίησα ?τι ? μοίρα τ?ν ?λεξιπτωτιστ?ν θ? ‘ ταν πολ? δύσκολη στ?ν Κρήτη. ?φυγα, ?φήνοντας τ? σκέψη μου κάτω ?π? τ? γέρικη ?λιά, κοντ? στ? νεκρ? κοπέλα».

    Α?τ? σήμαινε, Μάχη τ?ς Κρήτης. ?να περιστατικ? πο? τ? ?φηγε?ται Γερμαν?ς ?ξιωματικός τ?ν ?λεξιπτωτιστ?ν.

    ? ?κδήλωση περιελάμβανε ?μνους πο? ?ναφέρονταν στ?ν πολιο?χο το? ?ρακλείου ?γιο Μην?,  ?μιλία ?μπεριστατωμένη ?π? τ?ν Φιλόλογο Καθηγητή τ?ν ?ωαννίνων κ. Στέφανο Βακάλη, Τραγούδια ριζίτικα τ?ς Κρήτης ?π? τ?ν Χορωδία τ?ς ?. Μητροπόλεως («Πότε θ? κάμει ξαστεριά» , «Χίτλερ ν? μ?ν τ? καυχηθε?ς π?ς πάτησες τ?ν Κρήτη», «?γρίμια κι ?γριμάκια μου», « ? ?ητός» κ.?. περισσότερα μπορε?τε ν? δε?τε στ?ν ?στοσελίδα www. imdpk.gr ), συνοδευόμενα ?π? τ? μουσικ? ?ργανα κρητικ? λύρα, λαο?τα, κανονάκι. ?διαίτερο τόνο ?δωσαν τ? ?νθουσιώδη ποιήματα ?φ’ ?ν?ς το? Δελβινακιώτη μαθητή κα? ?φ’ ?τέρου τ?ν μελ?ν το? Συλλόγου Κρητ?ν ?πείρου ντυμένων ?λων μ? τ?ς παραδοσιακ?ς Κρητικ?ς φορεσιές. Ο? προβολ?ς μ? α?θεντικ?ς σκην?ς ?π? τ?ν Μάχη τ?ς Κρήτης, παραγωγ?ς το? Τομέως ?πτικοακουστικ?ν μέσων το? Πολεμικο? Μουσείου ?θην?ν, ζωντάνεψαν τ? ?κροατήριο, ?φο? μπροστ? τους ξετυλίχτηκε ? ?ρωισμ?ς τ?ν ?λάχιστων Κρητικ?ν ?ν σχέσει μ? τ? πλ?θος τ?ν Γερμαν?ν. Μ?α ?π? τ?ς ?ρωϊκότερες πράξεις τους  ?ργότερα (?πρίλιος το? 1944) ?ταν τ? σχέδιο ?παγωγ?ς  το? Γερμανο? Στρατηγο? Κράϊπε, πο? ε?χε ?πόλυτη ?πιτυχία. ? βιντεοσκοπημένη λεπτομερής ?φήγηση  το? Μανώλη Πατεράκη, το? ?νθρώπου πο? συνετέλεσε στ?ν ?παγωγ? το? Γερμανο? Στρατηγο?, συνεπ?ρε τ? κοινό. Δ?ν παραλείφθηκε ν? προβληθε? κατ? τ?ν ?κδήλωση κα? ? σκληρότητα τ?ν Χιτλερικ?ν, πο? συχν?  ξεσπο?σε στ? χωρι? τ?ς Κρήτης μ? ?ποκορύφωμα τ?ν ?λοκληρωτικ? κατασροφ? τ?ς Κανδάνου (2 ?ουνίου το? 1941), πο? ?σοπεδώνοντάς την  ?γραψαν στ? ?λληνικ? κα? στ? Γερμανικ? τ?ν ?πιγραφή στ?ν ε?σοδο τ?ς πόλεως: «?δ? ?π?ρχε ? Κάνδανος».

    Στ?ν ?κδήλωση παρεβρέθησαν Καθηγητές Πανεμιστημίου τ?ν ?ωαννίνων (δύο ?κ τ?ν τρι?ν ?λκοντας τ?ν καταγωγ? ?π? τ?ν Κρήτη), ?κπαιδευτικο? τ?ς Πρωτοβαθμίου κα? Δευτεροβαθμίου ?κπαιδεύσεως, ? Δήμαρχος Πωγωνίου μ? μέλη το? Δημοτικο? Συμβουλίου, Σύλλογοι, ?ερε?ς, μαθητές, κ.?.

    ? ?κδήλωση ?κλεισε μ? το?ς χαιρετισμο?ς το? κ. Δημάρχου Πωγωνίου κ. Κων/νου Καψάλη, το? Καθηγητο? Πανεπιστημίου ?ωαννίνων κ. ?ποστόλου Παπαϊωάννου κα? το? π.Γενικο? ?ρχιερατικο? ?πιτρόπου τ?ς ?. Μητροπόλεως Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιαν?ς κα? Κονίτσης π. Χριστοδούλου Δεληγιάννη. ? ?θνικ?ς ?μνος ?πισφράγισε τ?ν ?κδήλωση. ?κολούθησε μικρ? δεξίωση πο? ?τοίμασαν κάτοικοι το? Δελβινακίου μ? τ?ν βοήθεια το? Δήμου Πωγωνίου.

Χ. ?. ?μαραντινός