Να γνωρίσουμε τα χωριά της Βορείου Ηπείρου: Το Δερμίσι (Αγία Σοφία)

Είναι μια κοινότητα που υπάγονταν στην επαρχία της Δίβρης, σήμερα στο Δήμο Φοινίκης.  Απλώνεται πάνω σε μια ράχη σε υψόμετρο 80 μέτρα, αριστερά  της εθνικής οδού Αγ. Σαράντα-Κονίσπολη, 10 χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης των Αγ. Σαράντα. Από δω ξεκινά και ο αυτοκινητόδρομος που φθάνει στο Θεολόγο.

Η ιστορία μιλά για μια πολύ παλιά κοινότητα.Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που έγιναν έβγαλαν στο φως δύο αρχαίουςτύμβους, που βρέθηκαν κοντά στη σημερινή τοποθεσία του χωριού.

Παμπάλαια είναι και η εκκλησία της Αγίας Σοφίας πάνω στη ράχη, όπου κατά πάσα πιθανότητα βρισκότανε και το χωριό.

Οι κάτοικοί του όλοι ελληνικής καταγωγής.

Σύμφωνα με την απογραφή του 1852 το χωριό ήταν τσιφλίκι με 6 σπίτια. Το 1888 έχει 25 οικογένειες με 125 κατοίκους. Το  1913 κατεβαίνει στους 45 κατοίκους, το 1923 έχει 80 κατοίκους και 6 σπίτια, το 1937 με 91 κατοίκους, ενώ το 1965 έφθασε τους 400 κατοίκους. Έφθασε και τους 554 κατοίκους.

Στην περίοδο του κομμουνιστικού συστήματος λόγω της καλής ανάπτυξης της ελιάς και των αμπελιών, έγινε Κρατική Γεωργική Επιχείρηση, αλλοιώνοντας τον πληθυσμό του χωριού με ξενόφερτους εργάτες που εγκατέστησαν σε πολυκατοικίες.

Οι κάτοικοί του πήραν μέρος στον Αντιφασιστικό Αγώνα και στο χωριό έγιναν σκληρές μάχες  κατά των εχθρικών ορδών.

Το 1962 άνοιξε το Δημοτικό σχολείο. Μέχρι τότε οι μαθητές του φοιτούσαν στο σχολείο της Γέρμας. Το 1968 λειτούργησε το Οχτάχρονο. Στις μέρες μας. λόγω της μετανάστευσης έκλεισαν και τα δύο.  Στο κτίριο του σχολείου εγκαταστάθηκε η Έδρα του Συλλόγου Συνταξιούχων Ελληνοδιδασκάλων Δελβίνου και Αγίων Σαράντα και το Δημογραφικό Μουσείο, με την επιμέλεια του Συλλόγου Συνταξιούχων Δασκάλων.

Το Δερμίσι έχει πολλές παραδόσεις στην καλλιέργεια των αμπελιών και των κηπευτικών.

Με την νέα διοικητική διαίρεση, το Δερμίσι (Αγία Σοφία) καθορίστηκε το κέντρο του Δήμου Φοινίκης, όπου είναι ενταγμένες όλες οι ελληνικές κοινότητες των πέντε επαρχιών (εκτός Τσούκας).

(από συνεργάτη της ΣΦΕΒΑ στη Β. Ήπειρο)