17 Ιουλίου 1991: το ανοιχτό γράμμα των γονέων του Δελβίνου για το άνοιγμα ελληνικού σχολείου

Μία από τους νίκες της οργάνωσης «ΟΜΟΝΟΙΑ», τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής της, είναι το άνοιγμα των Ελληνικών σχολείων, για πρώτη φορά, στις πόλεις των Αγίων Σαράντα, Δελβίνου,  Αργυροκάστρου και στα χωριά με μεικτό πληθυσμό Μετόχι, Ξαμίλια, Μπίστρισσα και ΜΤΣ.

Αυτό το γεγονός δεν ήρθε από μόνο του αλλά χάρη των προσπαθειών και του αγώνα που έδωσε η «ΟΜΟΝΟΙΑ», μαθητές, δάσκαλοι και γονείς, όπου για πρώτη φορά φάνηκε η αγωνιστικότητα, η ενότητα και η αποφασιστικότητα όλων για τα κοινά, για τα δικαίωμα της ΕΕΜ. Χρειάστηκαν ν’ ακολουθήσουν δεκάδες δηλώσεις, υπομνήματα, επιστολές και μέχρι δύο μεγάλα συλλαλητήρια στην πόλη των Αγίων Σαράντα με χιλιάδες συμμετέχοντες και που για πρώτη φορά μίλησαν στην ελληνική γλώσσα..  

Το Ηγετικό Συμβούλιο της ΟΜΟΝΟΙΑΣ στην επιστολή, που στέλνει στις 8.07. 1991 στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Ρ. Αλία, στον Πρωθυπουργό Υ. Μπούφι και στον Υπουργό Παιδείας Μ. Λακρόρι, ανάμεσα στ’ άλλα αναφέρει:

«..Το Υπουργείο Παιδείας σβαρνίζει το αίτημά μας, γι’ αυτό Σας γνωστοποιούμε, εάν δεν θα σεβαστεί το δικαίωμα για ν’ ανοίξουν σχολεία στη μητρική γλώσσα, όπου κατοικούν μειονοτικοί και συμπληρώνεται ο αριθμός των μαθητών σε νόμιμη βάση, εμείς θ΄ απευθυνθούμε στα Διεθνή Φόρουμ κι από την πρώτη Σεπτεμβρίου θα μποϋκοτάρομε τα μαθήματα...»

Οι Έλληνες της πόλης του Δελβίνου,  στις 17.07.91, στέλνουν στους ίδιους ηγέτες το παρακάτω ανοιχτό γράμμα:

«Ο Ελληνικός μειονοτικός πληθυσμός της πόλης του Δελβίνου, συγκεντρώθηκε στις 17 Ιουλίου, για να συζητήσει για την εκπαίδευση στην μητρική γλώσσα και στην πόλη του Δελβίνου. Εδώ είναι χιλιάδες οι Έλληνες μειονοτικοί και εκατοντάδες τα παιδιά τους που ως τώρα δεν τους δόθηκε το δικαίωμα εκμάθησης στο σχολείο της μητρικής μας γλώσσας. Με όλες τις αιτήσεις μας, το Υπουργείο Παιδείας καθυστερεί τα πράγματα για το άνοιγμα του ελληνικού σχολείου στο Δέλβινο. Το δικαίωμα αυτό δεν μπορεί να μας το στερήσει κανείς. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία.

Το ελληνικό σχολείο του Δελβίνου λειτουργούσε κανονικά από το 1537. Κι αυτό αποδεικνύεται με πολλά ιστορικά ντοκουμέντα. Ήταν της ίδιας σημασίας όπως και τα άλλα σχολεία αυτής της εποχής, Αθήνας, Ιωαννίνων, Κωνσταντινούπολης, Θεσσαλονίκης. Από το έτος 1749 λειτουργούσε στο Δέλβινο και η σχολή θηλαίων.

Η ιστορία του σχολείου γνωρίζει πολλές προσπάθειες όπου διάφορες κυβερνήσεις, όπως του Βασιλιά Ζώγκου, που ήθελε ν’ αφαιρέσει το δικαίωμα αυτό από τους Έλληνες του Δελβίνου. Το 1923 το ζήτημα συζητήθηκε στη Γενεύη και το 1935 στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Και τις δυο φορές το δικαστήριο το κερδίσαμε εμείς, ο λαός του Δελβίνου που διεκδικούσε το δίκιο, τα δικαιώματά του. Το 1967, με ατομικές πρωτοβουλίες αντιδραστικών στοιχείων, το μονοκομματικό κράτος έκλεισε το σχολείο του Δελβίνου. Από τότε αυθαίρετα και δίχως λόγο, τα παιδιά μας δεν δικαιούνται να μάθουν τη μητρική τους γλώσσα. Αν φέτος το Φθινόπωρο, με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, δεν θ’ ανοίξει το ελληνικό σχολείο στο Δέλβινο, θ’ απευθυνθούμε σε όλους τους Διεθνής Οργανισμούς και θα μποϋκοτάρουμε το μάθημα κάνοντας έκκληση σε όλες τις μειονοτικές σχολές για υποστήριξη…».

Συμπέρασμα: Στην όλη πορεία της Ομόνοιας, όλων αυτών των χρόνων, αποδείχτηκε ξεκάθαρα πως τίποτε δεν κερδίζεται μέσα από το σπίτι, αλλά μόνον με ενότητα και ΑΓΩΝΑ. 

Βαγγέλης Παπαχρήστος

Φώτο πάνω: Η πρώτη τάξη στην πόλη των Αγίων Σαράντα

Φώτο κάτω: Οι μανάδες του Δελβίνου δεν στέλνουν τα παιδιά τους να διδαχτούν στην αλβανική γλώσσα