Να γνωρίσουμε τα χωριά της Βορείου Ηπείρου: Η Επαρχία Αλύκου

Στη στήλη μας: «Να γνωρίσουμε τα χωριά της Βορείου Ηπείρου»  περιγράψαμε τα χωριά σύμφωνα με τις επαρχίες που άνηκε το καθένα. Έτσι δώσαμε μια εικόνα για τα χωριά των επαρχιών: Μεσοποτάμος, Φοινίκη και Δίβρη. Αν και σήμερα, με τη νέα διοικητική διαίρεση, απαρτίζουν όλα το δήμο της Φοινίκης, θα συνεχίσουμε την περιγραφή μας με την πρώτη διαίρεση, για να ολοκληρώσουμε με τις επαρχίες του Αλύκου και της Λιβαδειάς.

Η επαρχία Αλύκου

Μ’ ένα αμφιθέατρο μοιάζει  η επαρχία του Αλύκου. Σκηνή της ο απέραντος κάμπος του Βούρκου και κερκίδες οι ράχες στις οποίες είναι τοποθετημένα τα 11 χωριά της: Αλύκο, Τσαούσι, Τρέμουλη, Ραχούλα, Νεοχώρι, Γέρμα, Χάλιο, Πλάκα, Καινούργιο, Φανάρι και Τσούκα.

Όλη η επαρχία ανήκει στο λεκανοπέδιο του Βούρκου, το οποίο περιτριγυρίζεται: Ανατολικά από τους λόφους του Βαγγαλιατιού, νότια από τη λίμνη του Βουθρωτού, δυτικά τους λόφους της Τσούκας και Μετοχιού, βόρεια το βουνό της Φοινίκης, βορειοανατολικά τους λόφους της Κρανιάς, Υμερεφέντι, Δερμίσι. Έχει μήκος 18 χιλιόμετρα και πλάτος 4-8 χιλιόμετρα με  συνολική έκταση των 9.000 εκταρίων, 300 εκ των οποίων τα κατέχουν οι λόφοι.

Το ανάγλυφο είναι  πεδινό με την ψηλότερη κορυφή να φθάνει τα 100 μ.  Οι κυριότερες ράχες του είναι: της Κρανιάς, του Υμερεφέντι, Δερμισιού, Βρυωνιού, Τσαουσιού, Τρέμουλης, Αλύκου, Ραχούλας, Γέρμας,  Κουλουρίτσας, Λιβαδειάς, Βαγκαλιατιού, Καινούργιου, Φαναριού και το βουνό της Φοινίκης.

Την πεδιάδα του Βούρκου την διασχίζουν δύο κυριότεροι ποταμοί: της Μπίστρισσας και του Καλεσιώτη, με πολλά παρακλάδια ο καθένας.

Η ονομασία του από τον XV-XVI αιώνα αναγνωριζόταν ως “VurgosOvast” που σημαίνει «κάμπος του Βούρκου», από την ελληνική «βαλτώδες μέρος».

Ο κάμπος ήταν πνιγμένος, κτήμα των τσιφλικάδων, μπέηδων και αγάδων, ως δωροδοκία των Τούρκων επειδή αλλαξοπίστησαν. Αγοράστηκε αργότερα από τον Ιταλό Λόρδο Μπιμπέλη, που τον μετέτρεψε σε πνιγμένο ακαλλιέργητο μέρος για κυνήγι, ιδίως για χήνες και πάπιες.

Το 1956 πειθαρχήθηκαν οι ποταμοί, άνοιξε το κανάλι της Τσούκας και τα νερά χύνονται στο Ιόνιο Πέλαγος. Έτσι  ο κάμπος αποξηράνθηκε και βγήκαν στην επιφάνεια δεκάδες εκατοντάδες εκτάρια καλλιεργήσιμη γη.

Τα 11 χωριά το 1967 σχημάτισαν τον Ενωμένο Συνεταιρισμό του Αλύκου, και το 1972  ενώθηκαν με τα χωριά της Φοινίκης και σχημάτισαν τον Συνεταιρισμό Ανώτερου Τύπου της Φοινίκης με 17 νοικοκυριά.

Οι οικισμοί είναι πολύ παλιοί. Εδώ κατοικούσε η φυλή των Χαόνων. Εδώ βασίλεψε ο βασιλιάς Πύρρος με πρωτεύουσα τη Φοινίκη. Τα ευρήματα μαρτυρούν για την παλαιότητα των οικισμών και για την ελληνικότητα του χώρου, σε αντίθεση με τα λεγόμενα των Αλβανών εθνικιστών για ξενόφερτους ακτήμονες γεωργούς στον καιρό του Αλή Πασά.

Η κυριότερη απασχόληση της οικονομίας είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία. Καλλιεργούνται κυρίωςτα σιτηρά: καλαμπόκι, σιτάρι,  το ρύζι, καθώς και βιομηχανικά φυτά όπως βαμβάκι, ηλίανθος, καπνό κλπ.

Τα μέρη είναι κατάλληλα και για αιγοπρόβατα και βοοειδή.

Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος του κάμπου είναι ακαλλιέργητος, λόγω της μετανάστευσης των κατοίκων αυτής της περιοχής,  και κινδυνεύει  να μετατραπεί σε ζούγκλα. 

(από συνεργάτη της ΣΦΕΒΑ στη Β. Ήπειρο)